Никоҳдан ажратишга оид низоларнинг судларда кўрилиши ва уларни олдини олиш масалалари

Оилани муқаддас маскан сифатида эъзозлаш, оилада тинчлик, осойишталик ва фаровон муҳитни таъминлаш халқимизга азалдан хос фазилатлардан ҳисобланади. Оила ва оилавий қадриятлар бир-бири билан чамбарчас боғлиқ бўлиб, уларсиз маънони йўқотади. Анъанавий оилавий қадриятлар ғамхўрлик ва севгига асосланади. Азалдан оила муқаддас даргоҳ, никоҳ эса бузилмас ришта сифатида қадрланади. Мустаҳкам, тинч, ҳалол ва пок оила жамиятнинг осойишталик ва фаровонлигига асос бўлади.

Ҳаёт жараёни мураккаб бўлиб, унда турли ҳолатлар юзага келади. Гоҳи шодлик, гоҳида ғам билан боғлиқ ҳолларда эр ва хотин ўртасида келишмовчиликлар ҳам содир бўлиши мумкин. Кўп ҳолларда шошқалоқлик, жаҳл, қаноатсизлик, манманлик ёки кичик нуқсларни катта масала қилиб кўриш оилавий муносабатларга путур етказади.

Ўзбекистон Республикаси Оила кодексига кўра, никоҳдан ажратиш ишлари асосан суд тартибида, айрим ҳолатларда эса фуқаролик ҳолати далолатномаларини қайд этиш органларида амалга оширилади.

Агар эр-хотин никоҳдан ажратишга ўзаро рози бўлса ва уларнинг вояга етмаган болалари бўлмаса, улар никоҳдан фуқаролик ҳолати далолатномаларини қайд этиш органларида ажратилади.

Суд никоҳдан ажратишга оид ишларни Фуқаролик процессуал кодексида белгиланган тартибда кўриб чиқади. Суд қонуний ва асосли ҳал қилув қарорини қабул қилиш учун ишнинг ҳақиқий ҳолатларини тўлиқ ва холисона текшириши, эр-хотин ўртасидаги муносабатлар хусусияти ва келишмовчилик сабабларини аниқлаши шарт.

Оила кодексининг 40-моддасига мувофиқ, суд ишни кейинга қолдириб, эр-хотинга ярашиш учун 3–6 ой муддат тайинлаш ҳуқуқига эга. Мазкур муддат давомида суд тарафларга ярашиш учун берилган муддат сабабли суд мажлисини қолдириш ҳақидаги ажрим нусхасини тегишли фуқаролар йиғинининг Оилавий қадриятларни мустаҳкамлаш комиссияси ва маҳаллий органларга юбориб, натижаси бўйича хулоса олинади.

Агар суд тарафларга ярашиш учун муддат берган ва мажлис қолдирилган бўлса, такроран даъво аризаси билан мурожаат қилинмайди. Дастлабки мурожаат учун талаб этиладиган ҳужжатлар, давлат божи ва нусхалар кейинга қолдирилади. Суд мажлиси белгиланган санада давом этади.

Даъвогарнинг талаблари рад этилган бўлса ва оила тикланмаса, даъвогар олти ойдан кейин қайта мурожаат қилиш ҳуқуқига эга бўлади. Шу тартибда, ҳал қилув қарори қонуний кучга киргандан кейин такрорий мурожаат учун камида олти ой ўтиши керак.

Жамиятда барбод бўлган оилалар, айниқса, фарзандлар тақдирида оғир оқибатлар келтириши мумкин. Ота-онанинг ажралишидан мурғак қалб эгалари энг кўп азият чекади ва маънан етук бўлмаган шахс ҳаётда ўз ўрнини топишда қийинчиликка дуч келади.

Дилбандининг бахтли ҳаёт кечириши учун ота-оналар келишмовчиликларни оғир-вазминлик ва чуқур мушоҳада билан ҳал қилиши, оила аъзоларининг бахтли турмушини таъминлаши муҳимдир. Оилавий ажралишлар нафақат собиқ эр-хотинларнинг, балки жамият ва давлат миқёсида ҳам салбий оқибатларга олиб келиши мумкин.

Оилаларнинг барбод бўлишига йўл қўймаслик, ажралиш сабабларини аниқлаш ва низоларни тинч йўл билан ҳал этиш учун тизимли чора-тадбирлар кўриш зарур. Никоҳга киришиш арафасидаги ёшларни оилавий ҳаётга тайёрлаш, уларда тақдир синовларига бардош берувчи кўникмаларни шакллантириш ҳам муҳимдир.

Маҳалла фуқаролар йиғини, Оила ва хотин-қизлар бўлимлари ҳамда ҳуқуқ соҳаси ходимлари эрлик масъулияти бажарилмаслигига сабаб бўладиган иллатларга қарши курашиши, хотинлардаги камчиликларни бартараф этиши зарур. Шу билан бирга, судлар эр-хотиннинг ярашиб олиши учун зарур чора-тадбирларни амалга оширади.

Хулоса қилиб айтганда, оилани асраб-авайлаш, унинг мустаҳкамлигини таъминлаш ва ажрашиш арафасидаги оилаларни яраштириш – энг эзгу ва зарур амаллардан ҳисобланади. Никоҳдан ажралишнинг олдини олиш ва эр-хотинни ўзаро муросага келтириш нафақат судлар, балки кенг жамоатчиликнинг ҳам фаол иштироки билан амалга оширилиши жамиятимиз ривожига ҳисса қўшади.

Фуқаролик ишлари бўйича Дўстлик туманлараро суди судьяси
Иноятов Ботир Рахматович

 

Зўравонликнинг олдини олиш – давлат ва жамиятнинг устувор вазифаси

Инсон ҳуқуқ ва эркинликларини, унинг шаъни ва қадр-қимматини ҳимоя қилиш Ўзбекистон Республикасининг Конституцияси ва қонунларида белгиланган устувор вазифалардан биридир. Зўравонликнинг ҳар қандай кўриниши жамият барқарорлигига салбий таъсир кўрсатади ва қонун билан тақиқланади.

Зўравонлик – бу шахсга нисбатан жисмоний куч ишлатиш, руҳий ёки психологик босим ўтказиш, таҳдид қилиш, ҳақоратлаш, мажбурлаш ёки иқтисодий жиҳатдан чеклаш орқали зарар етказишдир. У жисмоний, руҳий, психологик, иқтисодий ҳамда маънавий шаклларда намоён бўлиши мумкин.

Айниқса, оилавий-маиший муносабатлар доирасида содир этиладиган зўравонлик ҳолатлари жамиятнинг ижтимоий барқарорлигига салбий таъсир кўрсатади.

Ўзбекистон Республикасининг амалдаги қонунчилигида зўравонлик содир этган шахсларга нисбатан маъмурий ва жиноий жавобгарлик чоралари белгиланган. Жумладан:

Маъмурий жавобгарлик: Ўзбекистон Республикаси Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодексининг 592-моддасига асосан, хотинига (эрига), собиқ хотинига (собиқ эрига), бир рўзғор асосида биргаликда яшаётган шахсга ёки умумий фарзандга эга бўлган шахсга нисбатан ҳуқуқбузарлик содир этилганда базавий ҳисоблаш миқдорининг 10 бараваридан 20 бараваригача жарима солиш ёки 10 суткагача маъмурий қамоққа олиш мумкин.

Жиноий жавобгарлик: Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодексининг 1261-моддасига мувофиқ, оилавий (маиший) зўравонлик учун жиноий жазо белгиланган. Бундай ҳаракатлар такроран содир этилганда ёки оғир оқибатларга олиб келганда айбдор шахсга нисбатан қонуний жазо чоралари қўлланади.

Мазкур нормалар зўравонликнинг олдини олиш, жабрланувчиларнинг ҳуқуқ ва қонуний манфаатларини ишончли ҳимоя қилишга қаратилган.

Зўравонликнинг олдини олишда давлат органлари, маҳаллий ҳокимият, ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар ҳамда фуқаролик жамияти институтларининг ҳамкорлиги муҳим аҳамиятга эга. Аҳолининг ҳуқуқий онги ва маданиятини ошириш, тушунтириш ва тарғибот ишларини кучайтириш ҳам муҳим вазифалардан биридир.

Фуқаролар зўравонлик ҳолатларига бефарқ бўлмаслиги, бундай ҳолатларга гувоҳ бўлганда ваколатли органларга мурожаат қилиши қонун устуворлигини таъминлашга хизмат қилади.

Хулоса қилиб айтганда, зўравонлик жамият тараққиётига жиддий таҳдид солувчи иллат бўлиб, унга қарши кураш фақат давлат органларининг эмас, балки бутун жамиятнинг умумий вазифасидир. Қонунчиликни такомиллаштириш, ҳуқуқий онгни ошириш ва фуқароларнинг бефарқ бўлмаслиги орқали зўравонлик ҳолатларининг олдини олиш мумкин. Ҳар бир инсоннинг шаъни ва қадр-қиммати олий қадрият сифатида ҳимоя қилиниши шарт.

Замонали Мажидов,
Фуқаролик ишлари бўйича Дўстлик туманлараро судининг судьяси

 

Зомин тумани “Қўрғон” маҳалла фуқаролар йиғини биносида Жиззах туманлараро иқтисодий суди судьяси Х. Мадатов иштирокида маҳалла аҳолиси ва тадбиркорлик субъектлари учун давра суҳбати ўтказилди

Давра суҳбатида ҳаётга қарши жиноятлар, жамоат хавфсизлиги ва жамоат тартибига таҳдид солувчи қилмишлар, шунингдек диний экстремизм, терроризм ва сепаратизмга оид материалларни тайёрлаш, сақлаш ва тарқатиш учун қонунчиликда белгиланган жавобгарлик чоралари юзасидан тушунтиришлар берилди. Хусусан, Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодексининг 244¹-моддаси талаблари ҳамда мазкур турдаги жиноятлар учун назарда тутилган жазо чоралари ҳақида маълумот берилди.

Шунингдек, тадбирда Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2024 йил 26 сентябрдаги “Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш соҳаларида очиқликни таъминлаш ҳамда бошқариш тизимини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги ПФ–149-сонли Фармонининг мазмун-моҳияти муҳокама қилиниб, чиқиндиларни бошқариш соҳасида очиқликни таъминлаш ҳамда жамоатчилик иштирокини оширишга қаратилган чора-тадбирлар юзасидан маълумот берилди.

Тадбир якунида иштирокчиларнинг саволларига жавоблар берилди ҳамда қонунчилик талабларига риоя этиш, жиноятларнинг олдини олиш ва амалга оширилаётган ислоҳотларда фуқароларнинг фаол иштироки муҳим экани таъкидланди.

Жиззах туманлараро иқтисодий суди томонидан Давлат активларини бошқариш агентлигининг вилоят ҳудудий бошқармасида давра суҳбати ташкил этилди

Давра суҳбатида иқтисодий суд судьялари, Давлат активларини бошқариш агентлиги ва суд тугатиш бошқарувчилари иштирок этиб, тўловга қобилиятсизлик ишларини кўриб чиқиш амалиётида юзага келаётган долзарб масалаларни муҳокама қилди.

Тадбир давомида суд томонидан чиқарилган хусусий ажрим ва тақдимномалар атрофлича кўриб чиқилиб, уларнинг ижросини таъминлаш масалаларига алоҳида эътибор қаратилди. Шунингдек, тўловга қобилиятсиз деб топилган қарздорларга оид ишлар ижросининг чўзилишига олиб келаётган сабаблар, тугатиш жараёнларида учраётган муаммо ва камчиликлар таҳлил этилди.

Судьялар томонидан бундай ҳолатларни бартараф этиш учун ишларни тизимли ташкил этиш, идоралар ўртасида самарали ва тезкор ахборот алмашинувини йўлга қўйиш ҳамда ҳар бир ишга индивидуал ёндашувни кучайтириш зарурлиги таъкидланди.

Тадбир якунида тўловга қобилиятсизликка оид ишлар бўйича чуқур таҳлил ўтказиш, муддати ортиқча чўзилаётган тугатиш жараёнларини жадаллаштириш, шунингдек, ижро интизомини мустаҳкамлашга қаратилган аниқ чора-тадбирлар белгилаб олинди. Бу эса келгусида иш самарадорлигини оширишга хизмат қилиши қайд этилди.

ЖИЗЗАХ ВИЛОЯТИ СУДЛАРИ ТОМОНИДАН 2025 ЙИЛДА ОДИЛ СУДЛОВНИ АМАЛГА ОШИРИШ БОРАСИДАГИ ФАОЛИЯТИ ТАҲЛИЛИ

Жиноят ишлари бўйича судлар

Жиззах вилояти жиноят ишлари бўйича судлари томонидан 2025 йил давомида жиноят ишларини кўриб чиқишда ошкоралик, холислик ва шаффофлик тамойилларига қатъий риоя қилинди. Суд фаолиятида инсон ҳуқуқ ва манфаатларини устувор қўйиш, жазо тайинлаш ҳамда жазодан озод қилиш чораларини адолат мезонлари асосида қўллашга алоҳида эътибор қаратилди.

Жорий йил давомида судлар томонидан 2 410 нафар шахсга нисбатан 1 910 та жиноят иши кўриб чиқилиб, мазкур кўрсаткич ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 1,7 фоизга камайган.

Шу даврда 30 708 нафар шахсга нисбатан 27 935 та маъмурий ҳуқуқбузарлик тўғрисидаги ишлар кўрилиб, ишлар сони ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 18 фоизга ошган.

Шунингдек, судлар томонидан 4 589 та жиноят иши материаллари ҳамда 19 886 та маъмурий материаллар кўриб чиқилди.

Судланган шахсларнинг 31,0 фоизига ахлоқ тузатиш ишлари, 30,0 фоизига озодликни чеклаш, 25,0 фоизига озодликдан маҳрум қилиш, 13,6 фоизига жарима, 0,10 фоизига муайян ҳуқуқдан маҳрум қилиш ва 0,15 фоизига мажбурий жамоат ишлари жазолари тайинланди.

Жорий йилда жами 12 нафар шахсга нисбатан оқлов ҳукмлари чиқарилиб, ушбу шахслар тўлиқ реабилитация қилинди. Шунингдек, 458 нафар судланувчига нисбатан дастлабки тергов органлари томонидан қўйилган айрим айбловлар бекор қилинган ёки енгилроқ айбловларга ўзгартирилган.

236 нафар аёлга нисбатан 214 та жиноят иши кўриб чиқилди. Судланган аёлларнинг 24,1 фоизи фирибгарлик, 19,2 фоизи қўшмачилик, 10,5 фоизи мансаб сохтакорлиги, 9,7 фоизи ўзлаштириш, 9,3 фоизи ўғирлик, 27,1 фоизи эса бошқа турдаги жиноятларни содир этган.

65 нафар вояга етмаган шахсга нисбатан 59 та жиноят иши кўриб чиқилиб, уларнинг 56,9 фоизи ўғирлик жиноятини содир этган.

Жиноятчиликнинг олдини олиш ва қонунларнинг тарбиявий таъсирини ошириш мақсадида 280 та жиноят иши (14,6 фоиз) ҳамда 7 197 та маъмурий иш (25,7 фоиз) сайёр суд мажлисларида кўриб чиқилди.

Кўрилган жиноят ишларининг 1 612 таси (84,2 фоиз) бўйича хусусий ажримлар чиқарилиб, уларнинг 1 332 таси (82 фоиз) жиноят содир этилишига сабаб бўлган шарт-шароитларни бартараф этишга, 220 таси (13,6 фоиз) эса суриштирув ва дастлабки терговда йўл қўйилган хато ва камчиликларни олдини олишга қаратилди. 337 та хусусий ажрим муҳокамасида судьялар бевосита иштирок этди.

Долзарб жиноят ва маъмурий ишлар бўйича 33 марта суд амалиёти умумлаштирилиб, натижалари асосида тегишли идора ва ташкилотларга 25 та тақдимнома киритилди.

2025 йилнинг 11 ойи давомида судлар томонидан оммавий ахборот воситалари орқали 721 марта ҳуқуқий тарғибот ишлари амалга оширилди.

Жиззах вилояти жиноят ишлари бўйича судлари фаолияти фуқароларнинг ҳуқуқ ва манфаатларини ишончли ҳимоя қилиш, жамиятда қонун устуворлигини таъминлаш ҳамда одил судловни амалга оширишга қаратилган.

Фуқаролик ишлари бўйича судлар

Жиззах вилояти фуқаролик ишлари бўйича судлари томонидан 2025 йилнинг 12 ойи давомида одил судловни амалга ошириш борасида муайян ишлар амалга оширилди.

Ҳисобот даврида туманлараро (туман) судлар томонидан жами 88 926 та иш кўриб тамомланиб, ушбу кўрсаткич ўтган йилга нисбатан 4 595 тага кўпайган. Шундан 17 044 таси фуқаролик ишлари, 11 таси ҳакамлик суди ҳал қилув қарорларига доир ишлар, 63 349 таси суд буйруғи тартибидаги аризалар ҳамда 8 522 таси материал тартибидаги аризаларни ташкил этган.

Кўрилган ишларнинг 13 017 таси (76,3 фоиз) қаноатлантирилган, 2 267 таси (13,3 фоиз) рад этилган, 1 390 таси (8,2 фоиз) кўрмасдан қолдирилган ва 381 таси (2,2 фоиз) иш юритишдан тугатилган.

Ўтган йилга нисбатан фуқаролик ишлари 10,8 фоизга, суд буйруғи тартибидаги аризалар эса 9,8 фоизга кўпайган.

Бу даврда ҳар бир судьянинг ўртача ойлик иш ҳажми 110,7 тани, суд буйруқлари бўйича 411,4 тани, жами ўртача ойлик иш ҳажми эса 577,5 тани ташкил этган.

Олди-сотди, қарз ундириш, ер муносабатлари, оилавий ва меҳнат низолари тоифасидаги ишлар сони ошган.

2025 йил давомида давлат божи сифатида 4 690 242 545 сўм ихтиёрий тўланган, суд қарорларига асосан 55 338 415 628 сўм давлат божи ундириш белгиланган.

2 283 та иш (13,4 фоиз) сайёр суд мажлисларида кўриб чиқилган.

Никоҳдан ажратиш билан боғлиқ 2 607 та иш кўриб чиқилиб, 123 та иш бўйича оилалар яраштирилган. Оилаларни сақлаб қолиш мақсадида тегишли идоралар билан ҳамкорлик йўлга қўйилган.

Юқори инстанцияларда шикоят қилиш кўрсаткичи 1,4 фоизни ташкил этган.

2025 йилда 39 та умумлаштириш ўтказилиб, 57 та тақдимнома киритилган, 488 марта ОАВда чиқишлар амалга оширилган.

Иқтисодий ишлар бўйича судлар

Жиззах вилояти иқтисодий ишлар бўйича судлари томонидан 2025 йил мобайнида 41 616 та ариза ва даъво аризалари қабул қилиниб, уларнинг 39 409 таси (94,6 фоиз) кўриб чиқилган. Кўрилган ишлар сони ўтган йилга нисбатан 5 545 тага кўпайган.

Асосий ишлар банк ҳисобварақлари бўйича операцияларни тўхтатиш, коммунал хизматлар, кредит, олди-сотди, маҳсулот етказиб бериш ҳамда тўловга қобилиятсизликка доир низолардан иборат бўлган.

Кўрилган ишларнинг 20 017 таси (50,7 фоиз) сайёр суд мажлисларида ҳал этилган. Даъвогарлар фойдасига 804 млрд 871 млн сўмдан ортиқ маблағ ундириш тўғрисида суд ҳужжатлари қабул қилинган.

Бир судьянинг ўртача ойлик иш ҳажми 447,2 тани ташкил этган.

Юқори инстанцияларда ишларнинг 99,71 фоизи бўйича қабул қилинган суд қарорларининг барқарорлиги таъминланган.

Судлар фаолиятининг очиқлиги ва шаффофлигини таъминлаш, аҳоли ўртасида қонунчиликни тарғиб қилишга алоҳида эътибор қаратилган.

Жиззах вилоят судининг жамоатчилик ва оммавий ахборот воситалари билан ҳамкорлик бўйича бош консультанти М.Нурматов

Жиззах вилоят ва туманлараро маъмурий судлари томонидан 2025 йилда одил судловни амалга ошириш борасидаги фаолияти таҳлили

Жиззах вилояти ҳудудида Жиззах туманлараро маъмурий суди ҳамда Жиззах вилоят маъмурий судлари фаолият юритиб келмоқда.

Вилоят ва туманлараро маъмурий судлари томонидан 2025 йилнинг
11 ойида одил судловни амалга ошириш борасида бир қатор ишлар амалга оширилди.

Жиззах туманлараро маъмурий судида 2025 йилда жами
565 та ишлар кўрилган бўлиб ўтган йилнинг шу даврида жами 707 та ишга нисбатан олинганда 25,1 фоиз ишлар кам кўрилган.

Шундан;

– қаноатлантирилган аризалар 227 та ёки 40,1 фоизни ташкил қилади,  ўтган йилнинг шу даврида жами 283 та ёки 40 фоиз аризалар қаноатлантирилган.

– қаноатлантиришдан рад қилинган аризалар 264 та ёки 46,7 фоизни ташкил қилади,  ўтган йилнинг шу даврида жами 320 та ёки 45,2 фоиз аризалар қаноатлантиришдан рад қилинган.

– кўрмасдан қолдирилган аризалар 26 та ёки 4,6 фоизни ташкил қилади,  ўтган йилнинг шу даврида жами 40 та ёки 5,6 фоиз аризалар кўрмасдан қолдирилган.

– иш юритишдан тугатилган аризалар 48 та ёки 8,5 фоизни ташкил қилади, ўтган йилнинг шу даврида жами 64 та ёки 9 фоиз аризалар иш юритишдан тугатилган.

Бундан ташқари, биринчи инстанция суди томонидан 15 та материаллар кўриб тамомланган бўлиб, ўтган йилнинг шу даврида жами 53 та ишга нисбатан олинганда 53,3 фоиз материаллар кам кўрилган.

Шундан;

– қаноатлантирилган материаллар 2 та ёки 13,3 фоизни ташкил қилади.

– қаноатлантиришдан рад қилинган материаллар 13 та ёки 86,7 фоизни ташкил қилади.

Бу даврда туманлараро суди ҳар бир судьянинг ўртача ойлик иш ҳажми 17,1 (21,4) та маъмурий ишни, 15 (0,4) та материал тартибидаги ишни ташкил қилган.

Кўриб тамомланган оммавий хуқуқий муносабатлардан келиб чиқадиган маъмурий ишларни низо тури бўйича таҳлил қилинганда,

  • Ҳоким қарорини ҳақиқий эмас деб топиш ҳамда маҳаллий ҳокимлик мансабдор шахсларининг ҳаракати (ҳаракатсизлиги)ни қонунга хилоф деб топиш ҳақида кўрилган ишлар 25,8 % (146 та);

– ер билан боғлиқ ишлар бўйича – 2 та фуқаролар ва 19 та тадбиркорларнинг ҳуқуқлари тикланган.

– уй-жой, бино иншоотларни билан боғлиқ ишлар бўйича – 6 та фуқаролар ва 1 та тадбиркорларнинг ҳуқуқлари тикланган.

– бошқа мазмундаги ишлар (ер ижара шартномасига ўзгартириш, Субсидия туланадиган талабгорларни танлаб олиш комиссиясининг қарорини ҳақиқий эмас деб топиш ва ҳ.к) бўйича – 3 та фуқаролар ва 1 та тадбиркорларнинг ҳуқуқлари тикланган.

  • Бюджетдан ташқари пенсия жамғармаси қарорларини ҳақиқий эмас ҳамда мансабдор шахсларининг харакати (ҳаракатсизлиги)ни қонунга хилоф деб топиш ҳақида кўрилган ишлар 22,3 % (126 та);

– Бюджетдан ташқари пенсия жамғармаси қарорларини ҳақиқий эмас деб топиш ҳақида кўрилган ишлар бўйича қаноатлантирилган аризалар натижасида 109 та фуқароларнинг бузилган ҳуқуқлари тикланган.

  • Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратураси ҳузуридаги мажбурий ижро бюроси қарорларини ҳақиқий эмас ҳамда мансабдор шахсларининг харакати (ҳаракатсизлиги)ни қонунга хилоф деб топиш ҳақида кўрилган ишлар 16,8 % (95 та);

– МИБ қарорларини ҳақиқий эмас топиш бўйича қаноатлантирилган аризалар натижасида 2 та фуқаролар ва 4 та тадбиркорларнинг бузилган ҳуқуқлари тикланган.

  • Давлат солиқ қўмитаси ҳузуридаги Давлат кадастр органи қарорларини ҳақиқий эмас ҳамда мансабдор шахсларининг харакати (ҳаракатсизлиги)ни қонунга хилоф деб топиш ҳақида кўрилган ишлар
    16,1 % (91 та);
  • Солиқ органи қарорларини ҳақиқий эмас ҳамда мансабдор шахсларининг харакати (ҳаракатсизлиги)ни қонунга хилоф деб топиш ҳақида кўрилган ишлар 11,3 % (64 та);

– Солиқ органи қарорларини ҳақиқий эмас топиш ҳақида кўрилган ишлар бўйича қаноатлантирилган аризалар натижасида 2 та фуқаролар ва 19 та тадбиркорларнинг бузилган ҳуқуқлари тикланиб 9.434.198.673 сўмлик қўлланилган солиқ жарималари солиқ органига қайта ҳисоблаш мажбуриятлари юклатилган.

  • Адлия вазирлиги таркибидаги органлар қарорларини ҳақиқий эмас ҳамда мансабдор шахсларининг харакати (ҳаракатсизлиги)ни қонунга хилоф деб топиш ҳақида кўрилган ишлар 1,9 % (11 та);

– Нотариал идоралар қарорларини ҳақиқий эмас ҳамда нотариусларнинг харакати (ҳаракатсизлиги)ни қонунга хилоф деб топиш ҳақида кўрилган ишлар 0,7 % (4 та) ташкил этган.

– Бошқа идора ва ташкилотлар қарорларини ҳақиқий эмас ҳамда мансабдор шахсларининг харакати (ҳаракатсизлиги)ни қонунга хилоф деб топиш ҳақида кўрилган ишлар 5 % (28 та) ташкил этган.
(ИИБ-6,  Энергетика-1, Адвокатлар-6, Қурилиш-1, Ўрмон хўжалиги-2, уй-жой комунал-1 ва бошқа ташкилот 11 та)

 

Ушбу тоифа ишларни ўтган йилнинг мос даври билан солиштирганда қўйидагича;

  • Бюджетдан ташқари пенсия жамғармаси қарорларини ҳақиқий эмас ҳамда мансабдор шахсларининг харакати (ҳаракатсизлиги)ни қонунга хилоф деб топиш ҳақидаги ишлар 47 тага кўпайган (126 – 79);
  • Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратураси ҳузуридаги мажбурий ижро бюроси қарорларини ҳақиқий эмас ҳамда мансабдор шахсларининг харакати (ҳаракатсизлиги)ни қонунга хилоф деб топиш ҳақидаги ишлар 16 тага кўпайган (95-79);
  • Ҳоким қарорини ҳақиқий эмас деб топиш ҳамда маҳаллий ҳокимлик мансабдор шахсларининг харакати (ҳаракатсизлиги)ни қонунга хилоф деб топиш ҳақидаги ишлар 120 тага камайган (146-266);
  • Солиқ органи қарорларини ҳақиқий эмас ҳамда мансабдор шахсларининг харакати (ҳаракатсизлиги)ни қонунга хилоф деб топиш ҳақидаги ишлар 11 тага камайган (64-75);
  • Давлат солиқ қўмитаси ҳузуридаги Давлат кадастр органи қарорларини ҳақиқий эмас ҳамда мансабдор шахсларининг харакати (ҳаракатсизлиги)ни қонунга хилоф деб топиш ҳақида ишлар 75 тага камайган (64-139 та) ;
  • Адлия вазирлиги таркибидаги органлар қарорларини ҳақиқий эмас ҳамда мансабдор шахсларининг харакати (ҳаракатсизлиги)ни қонунга хилоф деб топиш ҳақидаги ишлар 28 тага камайган (11 – 39 та);
  • Нотариал идоралар қарорларини ҳақиқий эмас ҳамда нотариусларнинг харакати (ҳаракатсизлиги)ни қонунга хилоф деб топиш ҳақида ишлар 2 тага камайган (6 – 4 та);

 

Юқоридаги таҳлиллардан маълум бўладики, Жиззах туманлараро маъмурий судида энг кўп тоифадаги ишлар:

– Бюджетдан ташқари пенсия жамғармаси қарорларини ҳақиқий эмас ҳамда мансабдор шахсларининг харакати (ҳаракатсизлиги)ни қонунга хилоф деб топиш ҳақидаги ишларни ташкил этади.

– Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратураси ҳузуридаги мажбурий ижро бюроси қарорларини ҳақиқий эмас ҳамда мансабдор шахсларининг ҳатти-харакатлари (ҳаракатсизлиги)ни қонунга хилоф деб топиш ҳақидаги ишлар;

Шунга кўра, Жиззах вилоят маъмурий судига фуқаролар ва тадбиркорлик субъектларининг юқоридаги келтирилган давлат органлари билан муносабатида қонунбузилиш ҳолатларини олдини олиш мақсадида ушбу тоифадаги ишлар умумлаштирилиб, тегишли давлат органлари билан ҳамкорликда ушбу органлар мутасадди ходимлари иштирокида семинарлар ташкил этиш ҳамда умумлаштириш натижалари бўйича тегишли муносабат билдириб борилмоқда.

 

Шикоятлар ҳудудлар кесимида таҳлил қилинганида,

Бюджетдан ташқари пенсия жамғармаси қарорларини ҳақиқий эмас ҳамда мансабдор шахсларининг харакати (ҳаракатсизлиги)ни қонунга хилоф деб топиш юзасидан 126 (79) та аризаларнинг:

27 таси (16) (26 та қаноат, 1 та рад этилган) Шароф Рашидов туман бўлимига;

21 таси (6) (20 та қаноат, 1 тугатилган) Мирзачўл туман бўлимига

21 таси (11) (19 та қаноат, 1 та рад этилган, 1 та кўрмасдан қолдирилган) Зомин туман бўлимига;

21 таси (19) (21 та қаноат) Зафаробод туман бўлимига;

10 таси (7) (7 та қаноат, 1 та рад этилган, 2 та кўрмасдан қолдирилган) Арнасой туман бўлимига;

7 таси (5) (7 та қаноат) Пахтакор туман бўлимига;

4 таси (1) (2 та қаноат, 1 та рад этилган, 1 та кўрмасдан қолдирилган) Бахмал тумани туман бўлимига;

4 таси (3) (1 та қаноат, 2 та рад этилган, 1 та кўрмасдан қолдирилган) Ғаллаорол тумани туман бўлимига;

3 таси (3) (1 та қаноат, 1 та рад этилган, 1 таси кўрмасдан қолдирилган) Жиззах шаҳар бўлимига;

3 таси (4) (2 та қаноат, 1 та тугатилган) Зарбдор туман бўлимига;

3 таси (1) (3 та қаноат) Янгиобод туман бўлимига нисбатан шикоят аризаларни ташкил этган.

2 таси (2) (2 та қаноатлантирилган) Фориш туман бўлимига;

2 таси (2 та рад этилган) Дўстлик туман бўлимига нисбатан шикоят аризаларни ташкил этган.

 

Кўрилган 126 (79) та ишларнинг

– 2 таси имтиёзли пенсия тайинлаб бермасликдаги хатти-ҳаракатини қонунга хилоф деб топиб, пенсия тайинлаш мажбуриятини юклаш ҳақида ариза;

– 3 таси пенсия тайинлаш қарорини ҳақиқий эмас деб топиб, иш стажларини инобатга олиш мажбуриятини юклаш ҳақида ариза;

– 117 та пенсия тайинлаш бўйича аризаларга тўғри келади.

 

2025 йил 11 ойида туманлараро маъмурий суди томонидан жами кўрилган 565 та маъмурий иш бўйича 154 та ёки 27,2%и бўйича хато ва камчиликларга йўл қўйган давлат органи мансабдор шахсларига нисбатан хусусий ажримлар чиқарилган ҳамда жиноят аломатлари бор ёки йўқлигига аниқлик киртиш мақсадида прокуратурага 34 та хабарномалар юборилган.

Энди бевосита вилоят маъмурий судининг иш фаолиятига тўхталадиган бўлсак, вилоят маъмурий суди биринчи инстанция, апелляция инстанцияси, кассация инстанцияси ва тафтиш инстанциясида ишларни кўриб чиқади.

 

Жиззах вилоят судида биринчи инстанцияда иш кўрилмаган. Биринчи инстанция судлари томонидан қабул қилинган суд ҳужжатларига нисбатан келтирилган апелляция шикоятларга асосан вилоят суди апелляция инстанциясига 2025 йил 11 ойи мобайнида жами 87 та иш кўрилган.

Апелляция инстанциясида ҳал қилув қарорларига нисбатан кўрилган
87 та ишларнинг 9 таси ёки 10,3%и бўйича чиқарилган суд ҳужжатлари бекор қилинган.

Бекор қилинган 9 та ишларнинг 2 таси МСИЮтК 108-м. 5-б. (талабдан воз кечган ва суд уни қабул қилган) асосан иш юритишдан тугатилган.

– 5 таси бўйича янги қарор қабул қилиниб, ариза қаноатлантирилган ҳолда 2 таси бўйича жисмоний шахслар ва 3 таси бўйича ҳуқуқи бузилган тадбиркорларнинг ҳуқуқлари апелляция инстанцияси томонидан тикланган.

 

Биринчи инстанция судлари томонидан қабул қилинган суд ҳужжатларига нисбатан келтирилган кассация шикоятларга асосан вилоят суди кассация инстанциясига 64 та ишлар кўрилган.

Кассация инстанциясида ҳал қилув қарорларига нисбатан кўрилган
64 та ишларнинг 19 таси ёки 29,7%и бўйича чиқарилган суд ҳужжатлари бекор қилинган.

Бекор қилинган 19 та ишларнинг 6 таси МСИЮтК 108-м. 5-б. (талабдан воз кечган ва суд уни қабул қилган) асосан иш юритишдан тугатилган.

 

Апелляция ва кассация инстанция судлари томонидан қабул қилинган суд ҳужжатларига нисбатан келтирилган тафтиш шикоятларга асосан вилоят суди тафтиш инстанциясига 57 та ишлар кўрилган.

Тафтиш инстанциясида ҳал қилув қарорларига нисбатан кўрилган
57 та ишларнинг 10 таси ёки 17,5%и бўйича чиқарилган суд ҳужжати бекор қилинган.

Тафтиш инстанциясида бекор қилинган 10 та ишларнинг 7 таси бошқа вилоят судларининг ишларига 3 таси Жиззах вилоят маъмурий судига тегишли ишлар ҳисобланади.

 

Вилоят маъмурий судида кўрилган ишларнинг 7 таси Олий суднинг тафтиш инстанциясида бекор қилинган.

Маъмурий судлар томонидан ушбу даврда жами 288 та тарғибот ишлари амалга оширилган. Шундан оммавий ахборот воситаларида 146 тани, оғзаки ҳуқуқий тарғиботлар эса 142 тани ташкил этади.

Жиззах вилоят маъмурий судлари томонидан Мажбурий ижро бюроси туман (шаҳар) бўлимларига жами 569.822.472 сўмлик 678 та ижро хужжатлари чиқарилган, 257.776.897 сўмлик 388 та ижро ҳужжати амалда ижро этилган, 42.052.000 сўмлик 28 та ижро ҳужжати тугатилган. 269.731.075 сўмлик 261 та ижро хужжати қолдиқда қолган.

Транспорт ҳаракати ва ундан фойдаланиш хавфсизлигига қарши жиноятларнинг содир бўлиш сабаблари ва шарт-шароитлари

Транспорт ҳаракати ва ундан фойдаланиш хавфсизлигига қарши жиноятлар жиноятчиларнинг шахсий ва иқтисодий манфаатларига эришиш, ҳуқуқий онгсизлик, авариялар, транспорт воситаларининг техник носозликлари ва транспорт тизимидаги камчиликлар каби омиллар натижасида юзага келади.
Бу жиноятларни содир этиш учун техник хавфсизлик талабларига риоя қилмаслик, йўл қоидаларини бузиш ва транспорт инфратузилмасининг ёмон аҳволи каби шарт-шароитлар мавжуд бўлиши мумкин.

МЖтКнинг 131-моддаси

  • Транспорт воситаларини маст ҳолда бошқариш:
    Ҳайдовчиларнинг транспорт воситаларини алкоголли ичимлик, гиёҳванд модда таъсири ёки бошқа йўл билан маст ҳолда бошқариши транспорт воситасини бошқариш ҳуқуқидан 1,5 йилдан 3 йилгача муддатга маҳрум қилиш ва базавий ҳисоблаш миқдорининг 25 баробари миқдорида жарима солишга сабаб бўлади.

  • Маст шахсга транспорт воситасини бошқаришни топшириш:
    Алкоголли ичимлик, гиёҳванд модда таъсири ёки бошқа йўл билан маст шахсга транспорт воситасини бошқаришни топшириш транспорт воситасини бошқариш ҳуқуқидан 2 йилдан 3 йилгача муддатга маҳрум қилиш ва базавий ҳисоблаш миқдорининг 25 баробари миқдорида жарима солишга сабаб бўлади.

Жиноят ишлари бўйича
Зафаробод туман суди раиси
Ж. Салоҳиддинов

БЕЗОРИЛИК ЖИНОЯТИ ТУШУНЧАСИ, УНИНГ СОДИР ЭТИЛИШИГА САБАБ БЎЛГАН ШАРТ-ШАРОИТЛАР, ОЛДИНИ ОЛИШ ЧОРАЛАРИ

Безорилик — жамоат тартибига қарши қаратилган жиноят бўлиб, жамиятда юриш-туриш қоидаларини қасддан менсимаслик билан намоён бўлади. Бундай ҳаракатлар шахсни урмоқ, уқаёққа енгил тан жароҳати етказиш ёки бошқаларнинг мулкига анча миқдорда зиён етказиш ҳамда уни анча миқдорда йўқ қилиш билан боғлиқ ҳолларда содир этилиши мумкин.

Безорилик жинояти билан маъмурий ҳуқуқбузарлик ҳисобланган майда безориликни фарқлаш зарур. Майда безорилик тушунчаси Ўзбекистон Республикаси Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодексининг 183-моддасида белгиланган бўлиб, унга кўра, ушбу ҳуқуқбузарлик жамоат жойларида ўятли сўзлар айтш, шундай сўзлар билан ҳақоратлаш, беҳаё қилиқлар кўрсатиш ёки одамларга нисбатан ҳақоратли муносабат кўрсатиш ҳамда жамоат тартиби ва фуқаролар осойишталигини бузиш каби ҳаракатларда намоён бўлади.

Агар безорилик ҳаракатларини тўхтатиш чорасини кўраётган шахсга қаршилик кўрсатиш пайтида қўлланилган зўрлик натижасида айбдор томонидан яна бошқа оғир жиноят содир этилса, бу ҳол безорилик жинояти таркиби билан қамраб олинмайди.

Мазкур турдаги жиноятни содир этган шахслар Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодексининг 277-моддасига мувофиқ жиноий жавобгарликка тортилиши таъкидланади.

Жиноят ишлари бўйича
Зарафобод туман суди раиси

Ж. Салоҳиддинов

ЯНГИ ЙИЛНИ ПИРОТЕХНИКАСИЗ ЎТКАЗИНГ!!!

Қиш эшик қоққани сари кўча ва қўйда болалар томонидан турли пиротехника воситаларидан фойдаланиш ҳоллари кўпайади. Унинг айанчли оқибатлари, болаларимиз соғлиғига таъсири барчамизга маълум. Бу ўз навбатида ҳуқуқ-тартибот идоралари ходимларини сергакликка чорлайди. Сабаби, айнан шу даврда пиротехника воситаларининг қонунга хилоф тарзда савдоси кучаяди.

Пиротехника воситалари билан боғлиқ қоидабузарликларни тартибга солиш ҳамда мамлакатимизга пиротехника воситаларини олиб кириш, ишлаб чиқариш, ташиш, сақлаш, сотиш ва улардан фойдаланиш соҳасида самарали давлат назоратини ўрнатиш, уларнинг ноқонуний фойдаланишининг олдини олиш, пиротехника воситалари намойиш этиладиган маданий-тамоша ва бошқа тадбирларни ўтказишда хавфсизлик чора-тадбирларини кучайтириш, шунингдек истеъмолчиларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилишни таъминлаш мақсадида 2009 йил 10 декабрда Вазирлар Маҳкамасининг “Ўзбекистон Республикаси ҳудудида пиротехника воситалари айланишини тартибга солиш чора-тадбирлари тўғрисида”ги қарори қабул қилинган.

Шуни айтиш лозимки, яқинлашаётган қиш мавсуми, қолаверса, Янги йил байрами турли пиротехника воситаларисиз ҳам мароқли ўтади. Улардан фойдаланмаслик содир бўладиган кўплаб нохушликларнинг олдини олади. Бунда ҳуқуқ-тартибот идоралари ходимлари қаторида ҳар бир ота-она, маҳалла ва қўй, таълим муассасалари мутассаддилари бирдек масъулдир.

Жиноят ишлари бўйича
Зарафобод туман суди раиси

Ж. Салоҳиддинов

Skip to content